آموزش شبیه‌سازی احتراق موتور بنزینی در GT-Power | تنظیم مدل SI Wiebe
آموزش‌های کاربردی مهندسی

آموزش شبیه‌سازی احتراق موتور بنزینی در GT-Power | تنظیم مدل SI Wiebe

نویسندهتیم سافت‌کمکانتشار۲۷ آبان ۱۴۰۵زمان مطالعه۹ دقیقه
۵٫۰از ۵ (۱ رأی)امتیاز شما:
آموزش شبیه‌سازی احتراق موتور بنزینی در GT-Power | تنظیم مدل SI Wiebe
فهرست مطالب
  1. Combustion Object چیست؟
  2. کدام مدل برای موتور بنزینی؟
  3. تابع Wiebe را با نمودار بفهمیم
  4. اثر Anchor Angle، Duration و Exponent روی احتراق
  5. تعریف مدل SI Wiebe قدم‌به‌قدم
  6. پارامترهای Options و Advanced
  7. بعد از این، از کجا ادامه دهیم؟
  8. سؤالات متداول
  9. جمع‌بندی

آخرین بازبینی: ۲۷ آبان ۱۴۰۵ · زمان مطالعه: حدود ۱۰ دقیقه

برای شبیه‌سازی احتراق موتور بنزینی در GT-Power، در فیلد Combustion Object سیلندر یکی از Objectهای EngCylCombSIWiebe، EngCylCombProfile یا EngCylCombSITurb را معرفی می‌کنید. GT-Power بخش مدل‌سازی موتور در نرم‌افزار GT-SUITE است. این راهنما می‌گوید هر مدل احتراق کی به کار می‌آید و مدل SI Wiebe را با سه عدد ساده و نمودارهای توضیحی قدم‌به‌قدم تنظیم می‌کند.

پاسخ کوتاه: برای موتور بنزینی کدام Combustion Object را انتخاب کنم؟

اگر نرخ سوختن اندازه‌گیری‌شده دارید، EngCylCombProfile. اگر می‌خواهید احتراق را از روی آشفتگی و هندسه‌ی محفظه پیش‌بینی کنید، EngCylCombSITurb. در بقیه‌ی موارد، به‌ویژه برای شروع و مدل‌های سطح سیستم، EngCylCombSIWiebe با سه پارامتر Anchor Angle و Duration و Wiebe Exponent.

  1. یک Object از نوع EngCylCombSIWiebe بسازید.
  2. Anchor Angle و Duration و Wiebe Exponent را وارد کنید و Number of Temperature Zones را روی two-temp بگذارید.
  3. نام Object را در فیلد Combustion Object سیلندر (EngCylinder) بنویسید.

Combustion Object چیست؟

Combustion Object یک فیلد در Object سیلندر (EngCylinder) است. این فیلد خودش احتراق را حساب نمی‌کند؛ نام یک Reference Object از خانواده‌ی EngCylComb* را می‌گیرد و آن Object تعیین می‌کند در هر زاویه‌ی لنگ چقدر سوخت می‌سوزد. دما و فشار سیلندر از روی همین نرخ سوختن به‌دست می‌آیند.

  • مدل کاربر: به‌جای EngCylComb* می‌توان نام یک UserCodeFReference را داد.
  • مدل خارجی سیلندر: حتی با مدل خارجی (مثل CFD) باید یک Combustion Object تعریف شود، چون در سیکل‌های راه‌اندازی به کار می‌رود.
  • تغییر در طول شبیه‌سازی: با RLTDependenceObjXYZ یا ArrayOfObjects می‌توان Object را از سیکلی به سیکل دیگر عوض کرد (مثلاً SI به HCCI).
  • حالت motoring: با وارد کردن ign احتراق غیرفعال می‌شود و سیلندر بدون احتراق کار می‌کند.
نکته: اگر هنوز با GT-SUITE آشنا نیستید، اول ۱۰ مزیت کلیدی GT-SUITE را بخوانید. برای مطالب بیشتر درباره‌ی شبیه‌سازی موتور، دسته‌ی تحلیل عملکرد موتور را ببینید.

کدام مدل برای موتور بنزینی؟

از فهرست Template Library سه گزینه به موتور بنزینی مربوط‌اند. بقیه (DIWiebe، DIJet، DIPulse، HCCI، DualFuel، CFDSlave) برای دیزل، HCCI، دوسوخته یا اتصال به CFD هستند و برای یک مدل بنزینی ساده لازم نیستند.

نقطه‌ی شروعEngCylCombSIWiebeنرخ سوختن با سه عدد ساده تعریف می‌شود. این مقاله روی آن تمرکز دارد.آموزش Wiebe
داده‌ی تجربیEngCylCombProfileپروفایل نرخ سوختن (مثلاً محاسبه‌شده از فشار اندازه‌گیری‌شده) مستقیم وارد می‌شود.مقایسه
پیش‌بینی‌کنندهEngCylCombSITurbنرخ سوختن از روی آشفتگی و گسترش شعله محاسبه می‌شود.مقایسه
داده‌ی اندازه‌گیری‌شده‌ی فشار یا نرخ سوختن دارید؟ می‌خواهید اثر آشفتگی و هندسه را پیش‌بینی کنید؟ EngCylCombProfile EngCylCombSITurb EngCylCombSIWiebe بلهبله خیرخیر
شکل ۱: مسیر تصمیم‌گیری برای انتخاب Combustion Object موتور بنزینی. هر سؤال را به ترتیب از بالا جواب دهید؛ اولین «بله» مدل شما را مشخص می‌کند.
مدلورودی لازمپیش‌بینی‌کننده؟مناسب برای
EngCylCombSIWiebeAnchor، Duration، Exponentخیر (نرخ سوختن تحمیل می‌شود)شروع کار، مدل‌های سطح سیستم، کالیبراسیون
EngCylCombProfileپروفایل نرخ سوختنخیروقتی داده‌ی فشار سیلندر دارید
EngCylCombSITurbهندسه و پارامترهای مدل آشفتگیبلهبررسی اثر طراحی و شرایط کاری روی احتراق
نکته: طبق راهنمای GT-SUITE اگر نرخ سوختن را از فشار اندازه‌گیری‌شده دارید، لازم نیست پارامترهای Wiebe را روی آن فیت کنید؛ Object مربوط به Profile آن را مستقیم می‌پذیرد.

تابع Wiebe را با نمودار بفهمیم

در EngCylCombSIWiebe نرخ احتراق با یک تابع Wiebe تحمیل می‌شود و با هر نوع تزریق (PFI یا DISI) کار می‌کند. شکل کلی تابع، کسر سوخت سوخته‌شده را بر حسب زاویه‌ی لنگ می‌دهد:

xb(θ) = 1 − exp[ −a · ((θ − θ0) / Δθ)m+1 ]

در GT-SUITE لازم نیست θ₀ و a را خودتان حساب کنید. سه عدد می‌دهید و نرم‌افزار منحنی را از آن‌ها می‌سازد:

پارامترمعنیمقدار معمول (طبق Help)
Anchor Angleفاصله‌ی TDC تا نقطه‌ی لنگر منحنی (پیش‌فرض: ۵۰٪ سوختن). جای منحنی را روی محور زاویه تعیین می‌کند۵ تا ۱۲ درجه بعد از TDC
Durationمدت سوختن بین ۱۰٪ و ۹۰٪ سوخت. پهنای منحنی را تعیین می‌کند۲۵ تا ۳۵ درجه
Wiebe Exponentتوان تابع. شکل منحنی (تندی شروع و پایان) را تعیین می‌کندپیش‌فرض ۲
0%10%50%90%100%−20−100 (TDC)1020304050Crank angle (deg ATDC)Cumulative burned fuel (%)10% at -4.2°CA50 = 8° (anchor)90% at 20.8°Duration = 25° (10% → 90%)
شکل ۲: منحنی تجمعی Wiebe برای Anchor = ۸ درجه، Duration = ۲۵ درجه و Exponent = ۲ (مثال آموزشی). نرم‌افزار منحنی را از سه نقطه‌ی ۱۰٪ و ۵۰٪ و ۹۰٪ عبور می‌دهد.

نمودار را این‌طور بخوانید: محور افقی زاویه‌ی لنگ و محور عمودی درصد سوخت سوخته‌شده است. منحنی S شکل است: ابتدا آهسته (شعله در حال شکل‌گیری)، در میانه با تندترین شیب (بیشترین نرخ سوختن) و در پایان دوباره آهسته. فاصله‌ی افقی نقطه‌ی ۱۰٪ تا ۹۰٪ همان Duration است و نقطه‌ی ۵۰٪ همان Anchor Angle (CA50).

اثر Anchor Angle، Duration و Exponent روی احتراق

هر پارامتر را جداگانه عوض کنید تا ببینید دقیقاً چه چیزی را تغییر می‌دهد. نمودارهای زیر نرخ سوختن را نشان می‌دهند، یعنی سوخت سوخته‌شده در هر درجه‌ی لنگ (%/deg). نرخ سوختن مشتق منحنی تجمعی شکل ۲ است و مساحت زیر آن ۱۰۰٪ سوخت می‌شود. خط عمودی نقطه‌ی CA50 را نشان می‌دهد.

012345−20−100 (TDC)1020304050Crank angle (deg ATDC)Burn rate (%/deg)CA50 = 0°CA50 = 8°CA50 = 16°
شکل ۳: اثر Anchor Angle (CA50) روی نرخ سوختن با Duration = ۲۵ و Exponent = ۲. شکل منحنی ثابت است و فقط روی محور زاویه جابه‌جا می‌شود.

نتیجه: Anchor Angle (CA50) فاز احتراق است و معادل تغییر زمان جرقه عمل می‌کند. با دیرتر شدن آن، سوختن بیشتر در مرحله‌ی انبساط انجام می‌شود؛ معمولاً اوج فشار سیلندر پایین‌تر و دمای اگزوز بالاتر می‌رود. هنگام کالیبراسیون، اول فاز (Anchor) را با فشار اندازه‌گیری‌شده تنظیم کنید.

012345678−20−100 (TDC)1020304050Crank angle (deg ATDC)Burn rate (%/deg)CA50 = 8°Duration = 15°Duration = 25°Duration = 40°
شکل ۴: اثر Duration روی نرخ سوختن با CA50 = ۸ و Exponent = ۲. مساحت زیر هر سه منحنی برابر ۱۰۰٪ سوخت است؛ منحنی کوتاه‌تر، بلندتر و باریک‌تر می‌شود.

نتیجه: Duration کوتاه‌تر یعنی احتراق سریع‌تر؛ قله‌ی نرخ سوختن بلندتر و باریک‌تر و افزایش فشار تندتر می‌شود. Duration بلندتر احتراق را کشیده و ملایم می‌کند.

012345−20−100 (TDC)1020304050Crank angle (deg ATDC)Burn rate (%/deg)CA50 = 8°Exponent = 1Exponent = 2Exponent = 3Exponent = 4
شکل ۵: اثر Wiebe Exponent روی نرخ سوختن با CA50 = ۸ و Duration = ۲۵ ثابت. هر چهار منحنی از ۱۰٪ و ۵۰٪ و ۹۰٪ یکسان می‌گذرند و فقط شکل قله و دنباله فرق می‌کند.

نتیجه: Exponent شکل قله را عوض می‌کند، نه جای آن را. مقدار کوچک‌تر، سوختن را زودتر شروع می‌کند و دنباله‌ی بلندتری می‌دهد. مقدار بزرگ‌تر، شروع کندتر و قله‌ی متقارن‌تر دارد. اثر آن روی فشار معمولاً کمتر از CA50 و Duration است، پس در کالیبراسیون اول با ۲ شروع کنید و آخر سر در صورت لزوم تغییرش دهید.

نکته: نمودارهای این بخش آموزشی‌اند و با رابطه‌ی عمومی Wiebe محاسبه شده‌اند. برای مدل واقعی خودتان، منحنی را با فشار اندازه‌گیری‌شده مقایسه کنید. فایل WiebeComb.xls در پوشه‌ی نصب GT-SUITE برای تعیین ثابت‌های Wiebe آماده است.

تعریف مدل SI Wiebe قدم‌به‌قدم

  1. ساخت Object
    در Template Library گزینه‌ی EngCylCombSIWiebe را انتخاب کنید و نامی مثل SI_Wiebe بدهید.
  2. تنظیم پوشه‌ی Main
    Anchor Angle را مثلاً ۸، Duration را ۲۵ و Wiebe Exponent را ۲ بگذارید (مقادیر نمونه؛ برای موتور شما با کالیبراسیون تغییر می‌کنند). نتیجه همان منحنی شکل ۲ است.
  3. انتخاب two-temp
    در Options، Number of Temperature Zones را روی two-temp بگذارید تا ناحیه‌ی سوخته و نسوخته جدا حل شوند.
  4. اتصال به سیلندر
    در Object سیلندر (EngCylinder)، نام SI_Wiebe را در فیلد Combustion Object بنویسید.
  5. اجرا و کالیبراسیون
    فشار سیلندر و نرخ سوختن را با داده‌ی اندازه‌گیری‌شده مقایسه کنید؛ اول Anchor و سپس Duration را اصلاح کنید.

پارامترهای Options و Advanced

پارامترکاربرد
Number of Temperature Zonestwo-temp برای بیشتر شبیه‌سازی‌ها توصیه می‌شود و برای NOx و Knock لازم است. single-temp فقط برای سازگاری با تحلیل‌های تک‌ناحیه‌ای (مثل محاسبه‌ی heat release از فشار)
Fraction of Fuel Burnedپیش‌فرض ۱. مقدار کمتر، همان شکل نرخ سوختن را با مقیاس کوچک‌تر می‌دهد
Air Burning Enhancement Factorفقط وقتی Fraction کمتر از ۱ است: ۰ برای مخلوط همگن، ۱ وقتی کل هوا در سوختن شرکت می‌کند
Burned Fuel % at Anchor / Start / Endدرصدهای نقاط لنگر (پیش‌فرض ۵۰)، شروع Duration (۱۰) و پایان Duration (۹۰)
Knock Model Selection و Knock Model Object Nameign، standard، standard-lastcycle یا user. برای پیش‌بینی Knock باید two-temp فعال باشد
Post-Knock Combustionبا فعال بودن، کل سوخت نسوخته در اولین گام بعد از شروع Knock می‌سوزد
NOx / CO Reference ObjectObjectهای محاسبه‌ی NOx (مثل EngCylNOx) و CO (EngCylCO). با ign از محاسبات تعادلی استفاده می‌شود
Flame Geometry Objectهندسه‌ی محفظه (EngCylFlame)؛ اگر Knock چندناحیه‌ای (Multi-Zone) فعال باشد، تعریف آن الزامی است
Reference RPM for Profile Specificationتبدیل پروفایل از مبنای زاویه به زمان برای تقریب دورهای دیگر
Main Combustion TerminationEVO یا IVO. استفاده از EngCylEmisMaps نیازمند EVO است
Post Combustion Objectادامه‌ی سوختن پس از پایان احتراق اصلی، مثلاً سوختن دیرهنگام
هشدار: نقطه‌ی Anchor باید دست‌کم ۰٫۱٪ بیشتر از شروع Duration و ۰٫۱٪ کمتر از پایان Duration باشد، و پایان Duration دست‌کم ۱۰٪ بیشتر از شروع آن. در غیر این صورت منحنی از نقاط تعریف‌شده به‌خوبی عبور نمی‌کند.
هشدار: اگر احتراق قبل از شروع سیکل شروع شود، سوختی که باید پیش از شروع سیکل بسوزد همه در گام دوم سیکل می‌سوزد و در نرخ سوختن یک «جهش» (spike) دیده می‌شود. Anchor و Duration را طوری انتخاب کنید که چنین چیزی رخ ندهد.
  • موتور DISI: اگر نرخ سوختن در هر لحظه از کسر سوخت تزریق‌شده بیشتر شود، به مقدار سوخت موجود محدود می‌شود.
  • Knock یا NOx؟ حتماً two-temp.
  • اجرای Knock چندناحیه‌ای: با standard-lastcycle فقط آخرین سیکل محاسبه می‌شود و زمان اجرا کم می‌شود؛ در فیدبک کنترلی (مثلاً کنترل زمان جرقه از روی Knock) استفاده نشود.

بعد از این، از کجا ادامه دهیم؟

  1. طراحی و مدل‌سازی موتور در GT-Power ضروری
    مدل احتراق فقط یک بخش از مدل موتور است؛ برای نتیجه‌ی کامل به سیلندر، سوپاپ‌ها و مسیر هوا هم نیاز دارید.
  2. نقشه‌ی راه یادگیری GT-Power تکمیلی
    ترتیب پیشنهادی یادگیری برای مدل‌سازی موتور.
  3. نقشه‌ی راه یادگیری GT-SUITE تکمیلی
    اگر می‌خواهید کل نرم‌افزار را یاد بگیرید، از اینجا شروع کنید.

سؤالات متداول

Combustion Object در GT-Power دقیقاً چه کاری می‌کند؟

در Object سیلندر، نام یک Reference Object از خانواده‌ی EngCylComb* را می‌گیرد که نرخ سوختن را در هر زاویه‌ی لنگ تعیین می‌کند. با ign احتراق غیرفعال و سیلندر motoring می‌شود.

برای موتور بنزینی از SI Wiebe استفاده کنم یا SI Turb؟

SI Wiebe نرخ سوختن را تحمیل می‌کند و برای شروع و کالیبراسیون مناسب است. SI Turb نرخ سوختن را از روی آشفتگی و هندسه پیش‌بینی می‌کند و وقتی لازم است که بخواهید اثر طراحی یا شرایط کاری را روی احتراق ببینید.

مقادیر معمول Anchor Angle و Duration چیست؟

طبق راهنمای GT-SUITE، Anchor Angle معمولاً ۵ تا ۱۲ درجه بعد از TDC و Duration معمولاً ۲۵ تا ۳۵ درجه است. Exponent پیش‌فرض ۲ است. مقدار نهایی را با فشار اندازه‌گیری‌شده کالیبره کنید.

چرا باید two-temp را انتخاب کنم؟

در two-temp دما و ترکیب گاز سوخته و نسوخته جدا حساب می‌شود. برای پیش‌بینی NOx و Knock لازم است و برای اغلب شبیه‌سازی‌ها توصیه می‌شود.

جمع‌بندی

Combustion Object مشخص می‌کند سوخت چطور می‌سوزد. برای موتور بنزینی از EngCylCombSIWiebe شروع کنید و با سه عدد Anchor و Duration و Exponent منحنی را بسازید. Anchor فاز و Duration شیب احتراق را تعیین می‌کند. با داده‌ی تجربی سراغ Profile و برای پیش‌بینی فیزیکی سراغ SITurb بروید.

مدل موتور خودتان را کالیبره کنید

برای یادگیری کامل، دوره‌ی حرفه‌ای GT-SUITE را ببینید یا نرم‌افزار GT-SUITE را تهیه کنید. اگر مدل شما با داده‌ی تست نمی‌خواند، سؤال خود را برای ما بفرستید.

دوره‌ی آموزش GT-Power سؤال دارم

منابع

  1. راهنمای نرم‌افزار GT-SUITE، بخش EngCylCombSIWiebe (SI Wiebe Combustion Model) و فیلد Combustion Object در EngCylinder
  2. آموزش‌ها و تجربه‌ی داخلی سافت‌کمک در مدل‌سازی موتور
نویسندهتیم سافت‌کمک

مطالب مجله را مدرسان و کارشناسان سافت‌کمک بر پایه تجربه عملی در شبیه‌سازی موتور، دینامیک خودرو و ECU می‌نویسند و بازبینی می‌کنند.

آشنایی با مدرسان و کارشناسان سافت‌کمک
ادامه مطالعه

مطالب مرتبط

همه مطالب آموزش‌های کاربردی مهندسی
آموزش‌های کاربردی مهندسی

استخراج داده از نمودار با Digitizer در Amesim

در بسیاری از پروژه‌های مهندسی، داده‌های موردنیاز به‌صورت جدول در اختیار ما قرار ندارند و تنها یک نمودار در مقاله…

۳۱ شهریور ۱۴۰۵۴ دقیقه

دیدگاه‌ها

هنوز دیدگاهی ثبت نشده است.

همکاری با سافت‌کمکانجام پروژه، تدریس، تولید محتوا یا هر پیشنهاد همکاری دیگرارسال درخواستبستن

برای ارسال درخواست همکاری ابتدا وارد حساب کاربری شوید یا ثبت‌نام کنید.